Katarakt ve Göz İçi Lens

Gündüz yolların ustası olup güzel araba kullanırken, gece olunca henüz yolun çok başında biri gibi araba kullanarak sizi şaşırtan 40 yaş üstü biriyle ya tanışmış ya da onlardan birisi olmuş olabilirsiniz. Bunun nedenini hemen söyleyelim; Katarakt.

Katarakt Nedir?

Gözümüzün bileşenlerinden kristal merceğin zamanla saydamlığını kaybederek bulanıklaşmasına katarakt adı verilir. Gözümüzün içerisinde bulunan kristal mercek, ışığı gözünüzün arkasındaki retinaya odaklar. Mercek artık berrak değilse, ışık içinden geçemez ve görüşünüz bulanıklaşır. Katarakt, görme azalmasının en yaygın nedenlerinden biridir. Ancak tedavisi kolay bir hastalıktır.

Katarakt Neden Oluşur?

Katarakt çoğunlukla yaş ilerledikçe gözlerinizde oluşan normal değişiklikler nedeniyle ortaya çıkar. Gençken, gözünüzdeki lens berraktır. Lensiniz çoğunlukla su ve proteinlerden oluşur. Katarakt oluşurken, proteinler doğal olarak parçalanmaya ve bir araya toplanmaya başlar. Bu protein kümeleri lensinizde bulanık bir alan oluşturur ve katarakt olarak adlandırılır. Katarakt zamanla artarak görüşümüzü tamamen engeller. Katarakt genellikle doğal yaşlanmanın bir sonucu olarak 40’lı yaşlardan sonra oluşmaya başlar.

Katarakta neden olan veya katarakt riskini artırabilecek etkenler şunlardır:

• Yaşlanma. Ancak yaşlanmanın neden olduğu değişiklikler her zaman katarakta yol açmaz.
• Ultraviyole (UV) radyasyona aşırı maruz kalma. Buna güneş ışığı ve solaryum da alınan UV ışığı dahildir. Ozan tabakasının ince olduğu, deniz seviyesinden çok yüksekte bulunan coğrafi bölgelerde yaşayanlar daha erken yaşlarda katarakt olurlar.
• Diyabet, özellikle kan şekeri seviyeleri güvenli aralığın üzerinde olduğunda. Bu, katarakta neden olabilecek gözde değişikliklere neden olabilir.
• Göz içinde oluşan glokom, retinitis pigmentosa, retina dekolmanı ve uzun süreli üveit gibi hastalıklar.
• Uzun süreli steroid ilaç kullanımı.
• Baş bölgesine sık sık röntgen çekilmesi veya radyasyon tedavisi uygulanması.
• Aile geçmişi. Kişi katarakt olma eğilimini miras alabilir.
• Gözünden vitreus jeli alınmış (vitrektomi) kişilerde katarakt riski daha yüksektir.
• Göz yaralanması. Yaralanmayla ilişkili kataraktlar nadirdir. Ancak yaralanma çocuklarda kataraktın önde gelen nedenidir.
• Doğuştan gelen katarakt.

Katarakt Belirtileri Nelerdir?

Katarakt belirtileri kataraktın yerine ve şiddetine bağlıdır. Katarakttan kaynaklanan herhangi bir belirti yaşamayabilir veya kataraktın geliştiğini bilmeyebilirsiniz. Tüm hastalıklarda olduğu gibi rutin doktor kontrolleri göz sağlığımız için önemlidir.

Katarakt geliştikçe şunları fark edebilirsiniz:

• Bulutlu, bulanık, puslu, sisli görme,
• Göz bebeğinin dışarıdan bulanık görünmesi,
• Uzak mesafe görüşünde azalma,
• Renkleri görme şeklinizde değişiklikler. Siyah ve beyaz donuk ya da gri ve sarı görme,
• Parlak ışıkların rahatsız edici yayılımı ve halelenme yapması,
• Tek gözle bakıldığında çift görme (diplopi).

Katarakt Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kataraktın nedeni proteinlerin lens üzerinde kümelenmesidir. Bu kümelenmeler ilaçla geri döndürülemez ve bu nedenle kataraktı tedavi etmek için kullanılan tek yöntem katarakt ameliyatıdır. Cerrahi işlem sırasında, doktor gözümüzün kristal merceğini çıkarır ve göz içi lens (GİL veya intraoküler lens) adı verilen yapay bir lens yerleştirir. Böylece ışığın içinden geçmesine ve beyne uygun görüntü sinyalinin gönderilmesine izin verilir.

Doktorlar farklı tipte ameliyatlar gerçekleştirebilirler. Bilim ve teknolojinin ilerlemesiyle birlikte katarakt tedavisi için farklı cerrahi yöntemler ortaya çıkmıştır. Bu farklı cerrahi yöntemlerin amacı aynı olmakla birlikte, ameliyat olacak kişinin ihtiyacına göre uygun teknik kullanılır.

• Mikrokesili Katarakt Cerrahisi
• Fakoemülsifikasyon
• Küçük Kesi Sütürsüz Katarakt Ameliyatı

Bu ameliyatların hepsinde gözün doğal merceği yapay olan intraoküler lens (Göz içi lens) ile değiştirilir.

Yaşa bağlı yakın görme kaybı yaşayan ancak cerrahi düşünmeyenler multifocal lens seçeneklerini değerlendirebilir.

Katarakt Ameliyatlarında Kullanılan Lensler Nelerdir?

Göz İçi Lens (GİL) Çeşitleri (İntraoküler Lens)

Güç ve fonksiyona göre monofokal göz içi lens, bifocal göz içi lens, torik(astigmatlı) göz içi lens ve multifokal (Akıllı lens) göz içi lens olmak üzere farklı çeşitleri vardır. Şu anda dünya çapında 60'tan fazla şirket göz içi lens üretiyor. En Önde gelen göz içi lens üreticileri, kontakt lens alanında da öncü olan Johnson&Johnson, Alcon, Bausch Healthcare ve Zeiss gibi firmalardır.

İhtiyaçlarınız için doğru göz içi lensi seçmek çok önemli bir karardır. Çok sayıda seçenek olduğunda bunun kararını vermek yorucu ve stresli olabilir.

Herkese uyan tek bir göz içi lens yoktur. Sizin için en iyi göz içi lensin seçimi ihtiyaçlarınıza ve yaşam tarzınıza bağlı olacaktır. Örneğin gece uzun süreler araç kullanıyorsanız akıllı lensler gece ışıkların parlamasına ve dağılmasına neden olacağından sizin için uygun olmayabilir. Kataraktın yanında sadece uzak görüşünüzün iyi olması sizin için yeterliyse monofocal (Tek odaklı) lensler ihtiyacınızı karşılayacaktır. Göz doktorunuz, göz sağlığınız ve net görüş için mevcut tüm seçenekleri gözden geçirerek sizi doğru lens türüne yönlendirecektir.

Farklı tipteki göz içi lensler çeşitli görme sorunlarını düzeltmek üzere tasarlanmıştır. Bazıları tek bir odakta uzak görüşü düzeltirken, bazı göz içi lensler hem uzak hem de yakın görmenize yardımcı olur. Aynı zamanda, özellikle astigmatı olan kişiler için üretilmiş göz içi lensler de bulunmaktadır.

Tek Odaklı (Monofokal) Göz içi Lensler:

Monofokal lens en çok kullanılan göz içi lenstir ve uzun yıllardır kullanılmaktadır. Monofokal lensler sadece bir mesafede, yakın, orta veya uzak mesafelerin birinde mümkün olan en iyi görüşü sağlar.

Bazen bir göz yakın görüş için diğeri ise uzak görüş için ayarlanır, bu tekniğe monovizyon denir. Bu kullanım tarzı beyniniz gözler arasında geçiş yapmaya alıştığında çeşitli aralıklarda iyi görmenizi sağlar.

Okuma gözlüğü takmayı dert etmeyen kişiler bu lensleri tercih edebilir. Özellikle keratokonus veya maküla dejenerasyonu gibi göz rahatsızlıkları olanlarda kullanımı için uygunluğu daha yüksektir.

İki Odaklı (Bifocal) Göz içi lensler:

Bifokal lensler uzak ve yakın görüş için iki ayrı görme alanına sahiptir. Görüş alanlarından biri yakındaki yazıları okumak, diğeri ise normal uzak görüş içindir. Genellikle katarakt sorunu olup, presbiyopi kırma kusuru olan kişilere uygulansa da ileri derecede miyop ve hipermetropisi olup, LASIK (Göz çizdirme) olamayan kişilere de uygulanmaktadır.

Multifocal Göz İçin Lensler (Akıllı Lens)

Bu tür lenslerin Trifocal, Multifocal, Akıllı lens gibi isimleri bulunmaktadır. Monofocallerde tek, Bifocallerde iki, Akıllı lenslerde ise üç farklı mesafede görüş için alanlar bulunur. Çok kompleks bir yapıya sahip olan akıllı lensler yakın, orta ve uzak mesafelerde görüş için kullanılır.

Sadece katarakt için değil gözlük veya kontakt lenslere olan ihtiyacı ortadan kaldırmak için de akıllı lensler kullanılmaktadır. Bilgisayarda çalışırken, telefonunuza bakarken veya günlük yaşantınızı sürdürürken, multifokal göz içi lensler (Akıllı lens) çoğu insan için gözlük ihtiyacı olmadan tam bir görüş alanı sağlar.

Fakat akıllı lenslerin performansını ve kullanıcının memnuniyetini önceden var olan koşullar, görsel ihtiyaçlar ve gerçekçi beklentiler belirler. Her üreticinin farklı tasarımlara, farklı uyumluluklara sahip lensleri vardır. Bu nedenle akıllı lenslerin (Multifocal- Trifocal) farklı optik tasarımları ve görsel performanslarına ilişkin bilgiye ulaşmak ve size en uygun lensin seçimi için mutlaka göz hekiminize danışmalısınız.

Kataraktınız varsa ve okuma gözlüğüne veya bifokallere bağımlı kalmadan her mesafede uygun görüşe sahip olmak istiyorsanız, akıllı lensler sizin için doğru olabilir. Her ne kadar birçok kırma kusurunu aynı anda çözüme kavuştursa da akıllı lenslerin bir dezavantajı uzak görüş netliği açısından bir miktar taviz vermeniz gerekebilir. Eğer uzak görüş netliği sizin için öncelikliyse akıllı lensler yerine monofokal göz içi lensleri hekiminize danışmalısınız.

Akıllı Lensleri Kimler Kullanamaz?

Akıllı Lens uygulanması için gözde katarakt ve kırma kusuru dışında herhangi bir önemli sorun olmaması gerekmektedir. Göz tansiyonu, sarı nokta hastalığı, şeker hastalığına bağlı retina sorunları, keratokonus ve göz tembelliği gibi sorunları olanlara akıllı lens uygulanması uygun değildir. Akıllı lenslerin sık sık gece araba kullanan kişilerde uygulanması doğru değildir. Bu lensler takıldıktan sonra ışıklarda uzama, genişleme gibi rahatsızlıklar sık görülebilmektedir. Bu nedenle uzun yol sürücülerinde akıllı lens kullanımı uygun değildir. Ayrıca 45 yaşının altındaki kişilere katarakt bulunmuyorsa akıllı lens uygulanması genellikle doğru bir yaklaşım değildir.

Katarak Ameliyatı Olanlar Kontakt Lens Kullanabilir Mi?

Katarakt ameliyatlarından sonra uygulanan göz içi lens akıllı lens dahi olsa görüşünüz tam olarak düzelmeyebilir. Monofocal bir göz içi lens takıldıysa yine multifocal bir kontakt lens kullanmaya ihtiyacınız olabilir. Bu tür durumlarda kontakt lens ile kırma kusuru giderilebilir. Katarakt ameliyatı 20 dakika gibi kısa süren ve 2-3 saat içerisinde hastaneden taburcu edildiğiniz bir operasyondur. Fakat katarakt ameliyatlarından sonra tam iyileşme 6 haftayı bulabilmektedir. Bu süre sonunda tekrar göz muayenesi olarak yeni kontakt lens reçetesi alabilir ve göz doktorunuzun önerilerine uygun olarak kontakt lens kullanabilirsiniz.

Katarakt Ameliyatının Riskleri Nelerdir?

Herhangi bir ameliyat gibi, katarakt ameliyatı da sorun veya komplikasyon riskleri taşır. İşte bu risklerden bazıları:

• Göz enfeksiyonu.
• Gözde kanama.
• Gözün ön kısmında veya göz içinde devam eden şişlik.
• Retinanın (gözünüzün arkasındaki sinir tabakasının) şişmesi.
• Retina dekolmanı (retinanın gözün arkasından yukarı doğru kalkması).
• Gözünüzün diğer kısımlarında hasar.
• Bulanık görme.
• Hale, parlama ve koyu gölgeler görmek.
• Görme kaybı.
• Göz içi lens implantı yerinden çıkabilir veya pozisyonu bozulabilir.

Katarakt ameliyatı, makula dejenerasyonu, glokom veya diyabetik retinopati gibi diğer göz rahatsızlıklarından kaynaklanan görme kaybını geri getirmez.

Göz doktorunuz muayene sonrasında eğer katarakt ameliyatına ihtiyacınız olduğunu düşünüyorsa, katarakt ameliyatının riskleri ve faydaları hakkında sizi bilgilendirecektir.

Katarakt Ameliyat Fiyatları

Katarakt cerrahisi günümüzde çok standart bir prosedür haline gelmiş kolay operasyonlardır. Bu operasyonların ücretini belirleyen en büyük kriter kullanılacak lensin özelliği ve markasıdır. Monofocal lensler basit yapıları nedeniyle daha kolay üretilen ve nispeten maliyetleri düşük lenslerdir. Cerrahi operasyonunda fiyatını aşağı yönde etkileyecektir. Fakat akıllı lensler gibi spesifik lensler yapılacak ameliyat üzerine ek bir maliyet doğurabilir. Bu nedenle kullanılacak lensin seçimini yaparken ihtiyaçlarını tam olarak belirlediğiniz taktirde ek bir maliyetten kurtulmuş olabilirsiniz.