Kışın Ekran Süresi ve Göz Yorgunluğu: Koruma Yolları

Kasım geldiğinde akşamlar bir anda kısalır. İşten çıktığınızda hava çoktan kararmıştır, dışarısı soğuk ve yağmurludur. Eve girer, kombiyi veya ısıtıcıyı açar ve günün geri kalanını ekranların karşısında geçirirsiniz: önce telefon, sonra dizi, yatmadan önce yine telefon. Hafta sonları da çoğu zaman pek farklı geçmez.

Bu tablo pek çok evde tanıdıktır ve gözler bunu akşamları yanma, kuruluk ve ağırlıkla belli eder. Kışın ekran süresi göz yorgunluğunu artırabilir, ama birkaç alışkanlıkla bu yorgunluğu hafifletmek mümkündür. Aşağıda kışa özgü nedenleri, 20-20-20 kuralını kış akşamlarına nasıl uyarlayabileceğinizi, mavi ışık hakkında bilinenleri ve lens kullananlar için önerileri bulacaksınız.

Kışın Ekran Süresi Neden Artar?

Kışın ekran başında daha çok vakit geçirmemizin birkaç basit nedeni vardır. Günler kısadır ve akşamları dışarı çıkmak için daha az sebebimiz olur. Soğuk ve yağışlı havalar parkı, yürüyüşü ve açık hava etkinliklerini azaltır. Okul ödevleri, ev ofis düzeni, uzun dizi akşamları ve sosyal medya da bu boşluğu kolayca doldurur.

Ekranın kendisi kadar, ekrana nasıl baktığımız da önemlidir. Kışın ekran çoğu zaman karanlık ya da loş bir odada, koltukta yarı uzanmış halde ve yüze yakın tutularak kullanılır. Bu alışkanlıklar gözün daha çabuk yorulmasına yol açabilir.

Dijital Göz Yorgunluğu Nedir, Nasıl Anlaşılır?

Dijital göz yorgunluğu, uzun süre ekrana bakmaya bağlı olarak gözlerde ve çevresinde hissedilen rahatsızlıkların genel adıdır. Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Gözlerde yanma, kuruluk ya da batma hissi
• Ekrandan başını kaldırınca uzağı netleştirmekte gecikme
• Gün sonuna doğru artan bulanıklık
• Alın ve şakaklarda baş ağrısı
• Boyun ve omuzlarda gerginlik

Bu belirtilerin başlıca nedenlerinden biri, ekrana odaklandığımızda göz kırpma sayımızın azalmasıdır. Göz kırpmadıkça gözyaşı tabakası incelir ve göz yüzeyi kurur. Kışın kaloriferli ve kuru bir odada bu etki daha da belirginleşir. Yakına uzun süre odaklanmak da gözün odaklanmayı sağlayan kaslarını yorar. Uzun süre ekrana bakmanın gözler üzerindeki etkilerini uzun süre ekrana bakmak gözleri nasıl etkiler yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Mavi Işık Gözlerinizi Ne Kadar Etkiler?

Telefon, tablet ve bilgisayar ekranları mavi ışık da yayar. Mavi ışık akşam saatlerinde uyku düzenini etkileyebileceği için sıkça gündeme gelir. Yatmadan hemen önce telefona uzun süre bakmak, uykuya dalmayı zorlaştırabilir.

Ekranlardan gelen mavi ışığın göze kalıcı zarar verdiğine dair kesinleşmiş bir bilgi bulunmaz. Akşamları hissettiğiniz yorgunluğun büyük kısmı ise ışığın renginden çok uzun süre yakına odaklanmaktan, az göz kırpmaktan ve kuru havadan kaynaklanır. Bu yüzden yalnızca mavi ışık filtresine güvenmek yerine ekran alışkanlıklarınızı da gözden geçirmeniz işinize yarar. Telefon ışığının göze etkileri ve ekran ayarları için cep telefonu ışığı gözleri ne kadar yoruyor yazımıza göz atabilirsiniz.

Bazı kontakt lenslerde mavi-mor ışığın bir kısmını filtreleyen bir özellik bulunduğu üretici tarafından belirtilir. Böyle bir lensin sizin için uygun olup olmadığına göz hekiminiz karar verir.

20-20-20 Kuralını Kış Akşamlarına Uyarlayın

20-20-20 kuralı basittir: Her 20 dakikada bir, 20 saniye boyunca yaklaşık 6 metre (20 feet) uzaktaki bir noktaya bakın. Bu kısa mola, yakına odaklanan gözün dinlenmesine yardımcı olur. Kuralın nasıl uygulanacağını 20-20-20 kuralı nedir yazımızda anlattık.

Kışın bu kuralın önünde küçük bir engel vardır: Akşam olunca pencereden uzağa bakmak zorlaşır. Bunun için birkaç pratik çözüm deneyebilirsiniz:

• Pencereden sokak lambalarına ya da karşı apartmanın ışıklarına bakın.
• Odanın en uzak köşesindeki bir tabloyu, saati ya da kitaplığı “uzak nokta” olarak seçin.
• Dizi izlerken bölüm aralarında kalkıp mutfağa kadar yürümek de iyi bir moladır.
• Telefonda ya da bilgisayarda 20 dakikalık bir hatırlatıcı kurun.

Karanlık Odada Ekran Kullanırken Nelere Dikkat Etmeli?

Erken kararan kış akşamlarında en sık yapılan hatalardan biri, odanın ışığını kapatıp yalnızca ekranın ışığıyla oturmaktır. Parlak bir ekranla karanlık bir oda arasındaki fark gözünüzü daha çok zorlar.

• Odayı aydınlık tutun: Ekranın arkasında ya da yanında yumuşak bir lamba açık olsun.
• Parlaklığı ortama uydurun: Ekran, odadaki ışıktan çok daha parlak olmamalıdır. Akşamları koyu mod ve gece modu daha rahat gelebilir.
• Mesafeyi koruyun: Bilgisayar ekranını yaklaşık bir kol boyu uzağa, göz hizasının biraz altına yerleştirin. Telefonu yüzünüze çok yaklaştırmayın.
• Yazıyı büyütün: Küçük yazıyı okumak için gözünüzü kısmak yerine yazı boyutunu artırın.
• Isıtıcıya dikkat: Ekran başında oturduğunuz yer kaloriferin ya da klimanın sıcak hava akımının önündeyse yerinizi değiştirin.

Lens Kullananlar İçin Ekran Başında Öneriler

Lens kullanıyorsanız göz kırpma sayısının azalması lensin yüzeyinin de kuruması demektir. Bu yüzden ekran karşısında geçen uzun kış akşamlarında birkaç noktaya ekstra dikkat etmek iyi olur.

Uzun süreli dijital ekran kullanımına yönelik geliştirilen lens seçenekleri arasında Bausch + Lomb ULTRA da bulunur. MoistureSeal teknolojisine sahip bu aylık kontakt lensin göz yapınıza ve kullanım ihtiyaçlarınıza uygunluğunu göz hekiminizle değerlendirebilirsiniz.

Ekrana bakarken ara ara gözlerinizi tamamen kapatıp açın. Yarım göz kırpmalar gözyaşını göz yüzeyine yeterince yaymaz. Lensle birlikte kullanılabileceği kullanım kılavuzunda yazan bir nemlendirici damla da kuruluk hissini hafifletebilir; size uygun olanı hekiminize ya da eczacınıza danışın.

Lensi reçetenizde belirtilen günlük süreden uzun takmayın. İş günü bittiğinde lensleri çıkarıp akşamı gözlükle geçirmek, ekran başında geçen saatlerde gözünüzü dinlendirmenin pratik bir yoludur. Ekran karşısında lens kullanımına dair diğer önerileri ekran karşısında lens kullanımı yazımızda bulabilirsiniz.

Ekran başında kuruluk ve yorgunluk sürekli hale geldiyse bunu kontrolünüzde göz hekiminize söyleyin. Kullandığınız kontakt lens türünün ve reçetenizin güncel olup olmadığını değerlendirebilir.

Ne Zaman Göz Hekimine Başvurmalısınız?

Ekran kaynaklı yorgunluk çoğu zaman dinlenmeyle geçer. Mola vermenize rağmen baş ağrısı sık tekrarlıyorsa, ekrandaki yazıları eskisi kadar net göremiyorsanız ya da bulanıklık sabahları da sürüyorsa numaranız değişmiş olabilir; bir göz muayenesi planlayın. Gözünüzde kızarıklık, ağrı, ışığa hassasiyet ya da görmede azalma varsa lensi çıkarın ve göz hekiminize başvurun.

Kısacası kış akşamlarında ekranı tamamen bırakmanız gerekmez. Odayı aydınlık tutmak, 20 dakikada bir uzağa bakmak, bilinçli göz kırpmak ve akşamları lensi çıkarmak gözlerinizin bu uzun mevsimi daha rahat geçirmesine yardımcı olur.

Kontakt lens çeşitlerini ve göz bakım ürünlerini incelemek için LensMarket ana sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Mavi ışık filtreli gözlük ya da ekran filtresi gerekli mi?

Ekran filtreleri ve gece modu akşamları daha rahat bir görüntü sunabilir ve bazı kişilerin uykuya geçişini kolaylaştırabilir. Ancak göz yorgunluğunu tek başına çözmezler. Mola vermek, göz kırpmak ve doğru mesafede oturmak en az filtre kadar önemlidir.

Çocuklarda kışın artan ekran süresi gözleri etkiler mi?

Çocuklarda da uzun ekran süresi göz yorgunluğu ve kuruluk belirtilerine yol açabilir. Gün içinde açık havada vakit geçirmeleri ve ekran aralarında mola vermeleri faydalıdır. Çocuğunuz gözlerini sık ovuşturuyor, ekrana çok yaklaşıyor ya da baş ağrısından yakınıyorsa bir göz muayenesi yaptırın.

Dizi izlerken lensle uyuyakalırsam ne olur?

Lensiniz bunun için onaylanmadıysa lensle uyumak gözün oksijen almasını azaltır ve enfeksiyon riskini artırır. Uyandığınızda lensi çıkarın ve gözünüzü dinlendirin. Kızarıklık, ağrı ya da ışığa hassasiyet varsa göz hekiminize başvurun.

Ekran başında gözlük mü lens mi daha rahattır?

Bu kişiden kişiye değişir. Bazı kişiler gün boyu lensle rahat çalışır, bazıları ise akşam saatlerinde gözlüğe geçmeyi tercih eder. Ekran başında sürekli rahatsızlık yaşıyorsanız göz hekiminiz size uygun seçeneği değerlendirebilir.