Vertex Mesafesi Nedir? Vertex Mesafesi ve Lens Numarasına Etkisi

Göz muayenesinden sonra elinize iki ayrı reçete verildiyse ve rakamların birbirini tutmadığını fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Gözlük reçetesinde -6.00 yazan bir göz için lens reçetesinde -5.50 görmek pek çok kişiyi şaşırtır. Bunun arkasında optikte "vertex mesafesi " denen basit bir ölçü var: gözlük camı ile gözünüz arasındaki mesafe.

Bu yazıda vertex mesafesinin ne olduğunu, nasıl ölçüldüğünü ve kontakt lens numaranızı neden etkilediğini anlatıyoruz.

Vertex Nedir?

Vertex, Latince kökenli bir kelimedir ve "tepe noktası" anlamına gelir. Göz sağlığında ise genellikle vertex mesafesi kastedilir. Vertex mesafesi, gözlük camının arka yüzeyi ile korneanın en ön noktası arasındaki uzaklıktır. Reçetelerde ve optik cihazlarda kimi zaman "verteks mesafesi" ya da kısaca "VD" olarak da görebilirsiniz.

Gözlük camları çoğunlukla gözün 12 ile 14 milimetre önünde durur. Kontakt lens ise doğrudan korneanın üzerine oturur, yani lens için bu mesafe sıfırdır. İki ürün arasındaki numara farkı tam olarak bu birkaç milimetreden kaynaklanır.

Vertex Mesafesi Neden Önemlidir?

Gözlük camı ve kontakt lens, ışığın göz içinde doğru noktaya odaklanmasını sağlayarak net görmeye yardımcı olur. Ancak merceğin göze olan uzaklığı, gözün algıladığı optik gücü etkiler. Bu nedenle aynı dioptri değerine sahip bir gözlük camı ile doğrudan kornea üzerine yerleştirilen kontakt lens, göz üzerinde aynı optik etkiyi oluşturmayabilir.

Düşük numaralarda bu fark o kadar küçüktür ki pratikte hesaba katılmaz. Göz hekimleri genellikle ±4.00 dioptriyi geçen reçetelerde vertex düzeltmesi yapar. Numara yükseldikçe fark da büyür.

Miyop ve Hipermetropta Fark Aynı Yönde mi?

Hayır, iki durumda fark ters yönde işler. Miyop (eksi numaralı) gözlerde lens numarası gözlük numarasından biraz daha düşük çıkar. Hipermetrop (artı numaralı) gözlerde ise lens numarası gözlüğe göre biraz daha yüksektir.

Vertex Mesafesi Lens Numarasını Nasıl Etkiler?

Aşağıdaki tablo, gözlük camı 12 mm uzaklıkta kabul edildiğinde bazı numaraların kontakt lensteki yaklaşık karşılığını gösteriyor. Değerler, lenslerin üretildiği 0.25'lik basamaklara yuvarlanmıştır.

Tabloda görüldüğü gibi -4.00'te fark yalnızca çeyrek dioptri iken -10.00'da bir tam dioptriye çıkıyor. Bu tablo yalnızca konuyu anlamanıza yardımcı olmak içindir. Lens numaranız; vertex mesafesinin yanı sıra kornea eğriliği, gözyaşı yapısı ve göz doktorunuzun lensi uygulayarak yapacağı kontroller birlikte değerlendirilerek göz hekiminiz tarafından belirlenir. Gözlük numaranızı kendiniz çevirerek lens sipariş etmeniz doğru olmaz.

Konunun pratik tarafını gözlük numarası ile lens numarası arasındaki fark yazımızda ayrıca ele aldık.

Vertex Mesafesi Nasıl Ölçülür?

Vertex mesafesi muayene sırasında ölçülür. Göz hekimi bunun için çoğunlukla distometre adı verilen küçük bir ölçüm aletini kullanır. Bazı muayene cihazlarında bu ölçüyü okumaya yarayan bir gösterge de bulunur.

Yüksek numaralı bir gözlük hazırlanırken çerçevenin yüzünüze oturuşu da önemlidir. Muayenedeki ölçüm ile yeni çerçevenin gözünüze olan uzaklığı farklıysa görüşünüzde küçük değişiklikler hissedebilirsiniz.

Gözlüğü Burnun Ucuna Kaydırınca Neden Farklı Görürüz?

Gözlüğünüzü burnunuzun ucuna doğru kaydırdığınızda vertex mesafesini de değiştirmiş olursunuz. Yüksek miyop bir kullanıcıda gözlük gözden uzaklaştıkça camın etkisi azalır ve görüntü biraz bulanıklaşabilir. Artı numaralı camlarda ise etki tersine artar. Okuma gözlüğü kullanan bazı kişilerin gözlüğü burnun ucunda taşıması bu yüzden yakını biraz daha büyük görmelerini sağlar.

Yüksek Numaralarda Gözlük ve Lensle Görüş Neden Farklı Hissettirir?

Vertex mesafesi yalnızca numarayı değil, nesneleri nasıl gördüğünüzü de etkiler. Gözün önünde duran eksi numaralı camlar görüntüyü bir miktar küçültür, artı numaralı camlar ise büyütür. Numara arttıkça bu etki daha belirgin hale gelir. Yüksek miyop numaralı gözlük kullananların aynada gözlerini olduğundan küçük görmesi de bundan kaynaklanır.

Kontakt lens gözün üzerinde durduğu için bu küçültme ya da büyütme etkisi çok daha azdır. Ayrıca çerçeve olmadığından yan tarafları görürken camın kenarından bakma durumu oluşmaz. Gözlükten lense geçen yüksek numaralı kullanıcıların ilk günlerde nesneleri biraz daha büyük ya da farklı algılaması bu yüzden normaldir. Bu alışma süreci genellikle kısa sürer. Gözlükten lense geçişle ilgili diğer konuları gözlükten lense geçiş rehberimizde bulabilirsiniz.

Lens Kullanıcıları İçin Vertex Mesafesi Ne Anlama Gelir?

Lens kullanıyorsanız vertex mesafesini sizin hesaplamanız gerekmez, ancak bilmeniz birkaç konuda işinizi kolaylaştırır:

• Gözlük ve lens reçetenizdeki numaraların farklı olması bir hata değildir.
• Numaranız yükseldikçe iki reçete arasındaki fark da büyür.
• Gözlük reçetesiyle lens almak bu yüzden doğru değildir. Lens reçetesinde ayrıca BC ve DIA gibi gözlük reçetesinde yer almayan değerler de bulunur.
• Yeni bir reçete aldığınızda gözlük ve lens numaralarınızı birbirine göre karşılaştırmak yerine her ürünü kendi reçetesine göre seçin.

Lens reçetenizdeki diğer değerlerin ne anlama geldiğini merak ediyorsanız kontakt lens reçetesi nasıl okunur yazımıza göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Vertex mesafesi her reçetede yazar mı?

Her zaman yazmaz. Genellikle yüksek numaralı reçetelerde ya da gözlük hazırlanırken ölçünün önemli olduğu durumlarda belirtilir. Düşük numaralarda fark çok küçük olduğu için çoğu zaman ayrıca not edilmez.

Gözlük numaram -3.00, lens numaram da -3.00 olabilir mi?

Evet. ±4.00 dioptrinin altındaki numaralarda vertex etkisi çok küçüktür ve gözlük ile lens numarası çoğunlukla aynı çıkar. Yine de son kararı lens muayenenizi yapan göz hekimi verir.

Vertex hesaplamasını kendim yapıp lens alabilir miyim?

Hayır. Vertex düzeltmesi lens numaranızı belirleyen etkenlerden yalnızca biridir. Lensin gözünüze uyumu için BC, DIA ve gözyaşı yapınız gibi değerlerin de muayenede değerlendirilmesi gerekir. Gözlük reçetesiyle neden lens alınamadığını ayrı bir yazıda anlattık.

Astigmat numarası da vertex mesafesinden etkilenir mi?

Evet, yüksek numaralarda astigmat (CYL) değeri de vertex mesafesinden etkilenir. Astigmatlı gözler için kullanılan torik lenslerde numara, eksen ve diğer değerler göz hekiminiz tarafından birlikte belirlenir.

Lens kullanırken vertex mesafesi değişir mi?

Hayır. Kontakt lens doğrudan korneanın üzerinde durduğu için vertex mesafesi sıfırdır ve gün içinde değişmez. Mesafe yalnızca gözlüklerde, çerçevenin yüzünüzdeki konumuna göre değişebilir.